Słownik bez żargonu

Obniżenie wartości nowych części o zużycie starych. Nie zawsze dopuszczalne.

Zmiana umowy zmieniająca walutę kredytu, na przykład ze złotego na franka. Wadliwy aneks można podważyć osobno od umowy; żądanie obejmuje wtedy także powrót do warunków pierwotnych.

Odwołanie od wyroku do sądu wyższej instancji. Może ją złożyć każda strona.

Ekspert powołany przez sąd, nie przez strony. Jego opinia zwykle przesądza o rozmiarze szkody.

Suma udostępniona kredytobiorcy, bez kosztów kredytowanych. Doliczenie do niej prowizji jest częstym błędem banku, bo zaniża RRSO.

Wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową: odsetki, prowizje, opłaty i składki ubezpieczenia, gdy było warunkiem kredytu (art. 5 pkt 6 ustawy). Prowizja należy tu, a nie do całkowitej kwoty kredytu.

Dach, piony, stropy i instalacje służące wszystkim lokalom. Za szkody z tych miejsc odpowiada zwykle wspólnota albo spółdzielnia.

Dokument, który kredytodawca przekazuje przed zawarciem umowy, z kwotą, kosztem i RRSO. Porównanie go z umową i harmonogramem często ujawnia dwie różne kwoty kredytu.

Kredytodawca niebędący bankiem, na przykład firma udzielająca pożyczek przez internet. Podlega tym samym obowiązkom informacyjnym i tej samej sankcji co bank.

Zamiana świadczenia okresowego na jedną kwotę. Decyzja jednorazowa i nieodwracalna.

Postanowienie umowy nieuzgodnione indywidualnie, które rażąco narusza interesy konsumenta. Nie wiąże go od początku.

Wyliczenie kosztu przywrócenia rzeczy do stanu sprzed szkody. Sporządzany przez ubezpieczyciela w programie, na przyjętych przez niego stawkach; nie jest wiążący dla sądu.

Wydatki na pomoc osoby trzeciej po wypadku. Przysługują także wtedy, gdy opiekę sprawowała rodzina nieodpłatnie.

Wydatki na usunięcie pozostałości po szkodzie i zabezpieczenie mienia. Część umów pokrywa je do osobnego limitu.

Wyrażony w umowie w walucie obcej, a wypłacony w złotych po kursie banku.

Wypłacony w złotych, ale przeliczony na walutę obcą i w niej rozliczany.

Kredyt do 255 550 zł zaciągnięty przez konsumenta na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą, bez zabezpieczenia hipoteką. Kredyt bez hipoteki na remont domu albo mieszkania jest konsumencki także powyżej tej kwoty. To on podlega ustawie o kredycie konsumenckim.

Prowizja, opłata albo składka doliczona do kwoty kredytu i spłacana w ratach, choć konsument nigdy ich nie otrzymał. Naliczanie od nich odsetek zakwestionował TSUE (C-744/24) i Sąd Najwyższy (II CSKP 89/26).

Wskaźniki stopy procentowej dla franka. LIBOR CHF przestał być publikowany 31 grudnia 2021 roku, a od 1 stycznia 2022 roku zastąpił go SARON na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej.

To, co powstało w czasie małżeństwa. Majątek osobisty i nakłady rozlicza się osobno.

Sytuacja, w której suma ubezpieczenia jest niższa od wartości mienia. Ogólne warunki pozwalają wtedy zwykle obniżyć wypłatę proporcjonalnie.

Utrzymanie umowy jako złotowej z dotychczasowym oprocentowaniem, po usunięciu klauzul przeliczeniowych. Po uchwale Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 roku żądanie zgłaszane zwykle jako ewentualne, obok nieważności.

Ubezpieczenie sąsiada, z którego pokrywa się szkody wyrządzone innym osobom. Zakres zależy od jego umowy.

Świadczenie należne za czas, w którym dłużnik nie zapłacił mimo wymagalności roszczenia.

Dowód sporządzany przez specjalistę powołanego przez sąd. W sprawach odszkodowawczych zwykle rozstrzyga o wysokości świadczenia.

Ustalenie, kto doprowadził do rozkładu pożycia. Wpływa na alimenty między małżonkami.

Rola procesowa pokrzywdzonego w sprawie karnej. Pozwala składać wnioski dowodowe i zaskarżać wyrok, a ustalenia z tej sprawy mają znaczenie w procesie cywilnym.

Pismo kierowane do banku, w którym kredytobiorca powołuje się na naruszenie obowiązków informacyjnych. Od jego złożenia zależy skuteczność sankcji, dlatego termin ma tu znaczenie.

Dokument upoważniający radcę prawnego do działania w imieniu klienta przed sądem.

Postępowanie rozdzielające składniki majątku nabyte w czasie małżeństwa. Może toczyć się razem z rozwodem albo osobno po nim.

Ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, sprzedawane jako produkt oszczędnościowy. Spory dotyczą zwykle opłat likwidacyjnych.

Rozpoznanie sprawy przez sąd bez rozprawy, na podstawie dokumentów.

Określa, czego domaga się powód i na jakiej podstawie.

Wrak po szkodzie całkowitej. Jego wartość ubezpieczyciel odejmuje od wypłaty.

Opis szkody sporządzony zaraz po zdarzeniu, najlepiej z podpisem sąsiada albo zarządcy. W sporze bywa najmocniejszym dokumentem.

Upływ czasu, po którym druga strona może uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Terminy zależą od rodzaju sprawy, a bieg przedawnienia da się przerwać.

Zachowanie poszkodowanego, które wpłynęło na powstanie albo rozmiar szkody, na przykład brak pasów. Obniża świadczenie proporcjonalnie do stopnia przyczynienia.

Roszczenie ubezpieczyciela wobec sprawcy o zwrot tego, co wypłacił poszkodowanemu.

Opinia biegłego odtwarzająca przebieg zdarzenia z torów hamowania i uszkodzeń.

Świadczenie okresowe pokrywające stałe koszty wynikające z uszczerbku na zdrowiu: leczenie, rehabilitację, opiekę, dojazdy.

Świadczenie okresowe za utracone zarobki, gdy poszkodowany nie może pracować jak wcześniej.

Ustanie więzi uczuciowej, fizycznej i gospodarczej. Przesłanka rozwodu, badana przez sąd.

Całkowity koszt kredytu wyrażony jako procent całkowitej kwoty kredytu w skali roku, w skrócie RRSO. Obejmuje odsetki, prowizję i inne opłaty. Błędne jej wskazanie w umowie jest jednym z naruszeń, które otwierają drogę do sankcji kredytu darmowego.

Uprawnienie kredytobiorcy z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli bank naruszył obowiązki informacyjne przy zawarciu umowy, kredytobiorca po złożeniu oświadczenia zwraca sam kapitał, bez odsetek i bez prowizji.

Różnica między kursem kupna, po którym bank przeliczał wypłatę, a kursem sprzedaży, po którym liczył raty. Obie wartości ustalał bank w swojej tabeli.

Osoba fizyczna zawierająca umowę bez bezpośredniego związku z działalnością gospodarczą. Kredyt w całości albo w przeważającej części na działalność wyłącza ochronę; cel mieszany wymaga oceny.

Cena godziny pracy warsztatu przyjęta do wyliczenia odszkodowania. Zaniżenie jej poniżej stawek rynkowych jest jedną z najczęstszych przyczyn sporu.

Górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela wpisana do polisy. Nie jest kwotą, którą ubezpieczyciel wypłaci po szkodzie.

Podstawa zwrotu odsetek i kosztów zapłaconych, należna z uwagi na skuteczne skorzystanie z sankcji. Roszczenie o zwrot przedawnia się według ogólnych zasad, niezależnie od terminu na oświadczenie.

Osoba zarządzająca majątkiem banku po ogłoszeniu upadłości, jak w Getin Noble Banku. Roszczenia kredytobiorcy zgłasza się wtedy do syndyka w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, a sprawę o nieważność prowadzi się przeciwko syndykowi.

Rozliczenie stosowane, gdy koszt naprawy przekracza wartość rzeczy przed szkodą. Odszkodowanie to różnica między tą wartością a wartością pozostałości.

Sposób rozliczenia po unieważnieniu umowy: każda strona oddaje drugiej to, co otrzymała, a roszczenia liczy się osobno, nie potrąca automatycznie.

Termin, po którego upływie uprawnienie wygasa i nie da się go przywrócić. Taki charakter ma roczny termin z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim.

Procentowa ocena następstw wypadku. Ustala ją biegły, nie ubezpieczyciel.

Podmiot wypłacający świadczenia, gdy sprawca nie miał ubezpieczenia albo nie został ustalony.

Różnica między wartością pojazdu przed szkodą a po prawidłowej naprawie. Należy się, mimo że pojazd jest sprawny.

Część szkody, którą poszkodowany pokrywa sam. Wynika z umowy i obniża wypłatę z własnej polisy.

Trwałe albo długotrwałe naruszenie sprawności organizmu, wyrażane w procentach przez orzecznika. Nie jest tożsame z wysokością zadośćuczynienia.

Zysk, którego poszkodowany nie osiągnął wskutek szkody, na przykład przestój maszyny albo zamknięty zakład. Wymaga wykazania dowodami.

Koszt odbudowy albo naprawy w tym samym standardzie, bez potrącenia za zużycie.

Wartość odtworzeniowa pomniejszona o zużycie. Przy tym wariancie wypłata za starszy budynek albo starsze wyposażenie jest niższa.

Pismo przedsądowe ze sprecyzowanym żądaniem i określonym terminem, w którym żądanie należy wykonać. Od jego doręczenia liczą się zwykle odsetki za opóźnienie.

Wskaźnik referencyjny, według którego ustalane jest oprocentowanie części kredytów złotowych. Spory dotyczą przede wszystkim rzetelności informacji o ryzyku zmiennej stopy i sposobu wprowadzenia wskaźnika do umowy; orzecznictwo w tych sprawach dopiero się kształtuje.

Ogół praw i obowiązków rodzica wobec dziecka. Sąd może ją ograniczyć, zawiesić albo pozbawić, niezależnie od tego, z kim dziecko mieszka.

Współkredytobiorca jest stroną umowy i jest uprawniony do skorzystania z sankcji; poręczyciel stroną nie jest i uprawniony nie jest. Oświadczenie dotyczące sankcji składają wszyscy współkredytobiorcy.

Sytuacja, w której sprawę muszą wnieść wszyscy uprawnieni razem. W sprawie o nieważność umowy kredytu nie zachodzi: jeden z kredytobiorców może pozwać sam (uchwała SN III CZP 12/23).

Zdarzenie, od którego liczy się roczny termin wygaśnięcia uprawnienia do złożenia oświadczenia o sankcji. Banki rozumieją je jako wypłatę kredytu, większość sądów powszechnych jako spełnienie świadczeń przez obie strony.

Granicą jest skutek: obrażenia powyżej siedmiu dni naruszenia czynności narządu ciała.

Roszczenie, którego banki dochodziły po nieważności umowy ponad zwrot kapitału. Wykluczone wyrokiem TSUE z 15 czerwca 2023 roku (C-520/21) i uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 25/22.

Orzeczenie, od którego nie przysługuje już zwykły środek odwoławczy. Dopiero on kończy sprawę i pozwala na egzekucję.

Tymczasowe rozstrzygnięcie na czas trwania sprawy, na przykład alimenty albo kontakty.

Postanowienie sądu wydane na wniosek na czas procesu, na przykład zawieszające obowiązek spłaty rat. Praktyka sądów jest rozbieżna; bez niego rat nie wolno przestać płacić.

Pieniądze za krzywdę, czyli za to, czego nie widać. Odszkodowanie pokrywa straty policzalne.

Uprawnienie do wstrzymania zwrotu świadczenia do czasu, aż druga strona zaofiaruje swoje. Bank nie może go użyć tak, żeby pozbawić konsumenta odsetek albo zasądzonych kwot (wyrok TSUE C-424/22).

Dokument banku z datami i kwotami wypłat oraz spłat. Bank wydaje go na wniosek kredytobiorcy, czasem za opłatą; na jego podstawie liczy się roszczenie.