Umowa, którą pisała tylko jedna strona

Pojęcia, które padają w każdej rozmowie o takiej sprawie. Nie trzeba ich znać przed pierwszym telefonem.

Sankcja kredytu darmowego

Uprawnienie kredytobiorcy z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Jeżeli bank naruszył obowiązki informacyjne przy zawarciu umowy, kredytobiorca po złożeniu oświadczenia zwraca sam kapitał, bez odsetek i bez prowizji.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania

Całkowity koszt kredytu wyrażony jako procent całkowitej kwoty kredytu w skali roku, w skrócie RRSO. Obejmuje odsetki, prowizję i inne opłaty. Błędne jej wskazanie w umowie jest jednym z naruszeń, które otwierają drogę do sankcji kredytu darmowego.

Całkowita kwota kredytu

Suma udostępniona kredytobiorcy, bez kosztów kredytowanych. Doliczenie do niej prowizji jest częstym błędem banku, bo zaniża RRSO.

Oświadczenie o sankcji

Pismo kierowane do banku, w którym kredytobiorca powołuje się na naruszenie obowiązków informacyjnych. Od jego złożenia zależy skuteczność sankcji, dlatego termin ma tu znaczenie.

Kredyt konsumencki

Kredyt do 255 550 zł zaciągnięty przez konsumenta na cel niezwiązany z działalnością gospodarczą, bez zabezpieczenia hipoteką. Kredyt bez hipoteki na remont domu albo mieszkania jest konsumencki także powyżej tej kwoty. To on podlega ustawie o kredycie konsumenckim.

Teoria dwóch kondykcji

Sposób rozliczenia po unieważnieniu umowy: każda strona oddaje drugiej to, co otrzymała, a roszczenia liczy się osobno, nie potrąca automatycznie.

WIBOR

Wskaźnik referencyjny, według którego ustalane jest oprocentowanie części kredytów złotowych. Spory dotyczą przede wszystkim rzetelności informacji o ryzyku zmiennej stopy i sposobu wprowadzenia wskaźnika do umowy; orzecznictwo w tych sprawach dopiero się kształtuje.

Polisolokata

Ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, sprzedawane jako produkt oszczędnościowy. Spory dotyczą zwykle opłat likwidacyjnych.

Zadośćuczynienie

Świadczenie pieniężne za krzywdę niemajątkową: ból, cierpienie, utratę zdrowia. Jego wysokość ocenia sąd, a nie tabela ubezpieczyciela.

Przedawnienie

Upływ czasu, po którym druga strona może uchylić się od zaspokojenia roszczenia. Terminy zależą od rodzaju sprawy, a bieg przedawnienia da się przerwać.

Wezwanie do zapłaty

Pismo przedsądowe ze sprecyzowanym żądaniem i określonym terminem, w którym żądanie należy wykonać. Od jego doręczenia liczą się zwykle odsetki za opóźnienie.

Opinia biegłego

Dowód sporządzany przez specjalistę powołanego przez sąd. W sprawach odszkodowawczych zwykle rozstrzyga o wysokości świadczenia.

Powództwo

Określa, czego domaga się powód i na jakiej podstawie.

Wyrok prawomocny

Orzeczenie, od którego nie przysługuje już zwykły środek odwoławczy. Dopiero on kończy sprawę i pozwala na egzekucję.

Odsetki za opóźnienie

Świadczenie należne za czas, w którym dłużnik nie zapłacił mimo wymagalności roszczenia.

Pełnomocnictwo procesowe

Dokument upoważniający radcę prawnego do działania w imieniu klienta przed sądem.

Klauzula abuzywna

Postanowienie umowy nieuzgodnione indywidualnie, które rażąco narusza interesy konsumenta. Nie wiąże go od początku.

Kredyt indeksowany

Wypłacony w złotych, ale przeliczony na walutę obcą i w niej rozliczany.

Kredyt denominowany

Wyrażony w umowie w walucie obcej, a wypłacony w złotych po kursie banku.

Odfrankowienie

Utrzymanie umowy jako złotowej z dotychczasowym oprocentowaniem, po usunięciu klauzul przeliczeniowych. Po uchwale Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 roku żądanie zgłaszane zwykle jako ewentualne, obok nieważności.

Zabezpieczenie powództwa

Postanowienie sądu wydane na wniosek na czas procesu, na przykład zawieszające obowiązek spłaty rat. Praktyka sądów jest rozbieżna; bez niego rat nie wolno przestać płacić.

Zarzut zatrzymania

Uprawnienie do wstrzymania zwrotu świadczenia do czasu, aż druga strona zaofiaruje swoje. Bank nie może go użyć tak, żeby pozbawić konsumenta odsetek albo zasądzonych kwot (wyrok TSUE C-424/22).

Wynagrodzenie za korzystanie z kapitału

Roszczenie, którego banki dochodziły po nieważności umowy ponad zwrot kapitału. Wykluczone wyrokiem TSUE z 15 czerwca 2023 roku (C-520/21) i uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 25/22.

Status konsumenta

Osoba fizyczna zawierająca umowę bez bezpośredniego związku z działalnością gospodarczą. Kredyt w całości albo w przeważającej części na działalność wyłącza ochronę; cel mieszany wymaga oceny.

Współuczestnictwo konieczne

Sytuacja, w której sprawę muszą wnieść wszyscy uprawnieni razem. W sprawie o nieważność umowy kredytu nie zachodzi: jeden z kredytobiorców może pozwać sam (uchwała SN III CZP 12/23).

Aneks przewalutowujący

Zmiana umowy zmieniająca walutę kredytu, na przykład ze złotego na franka. Wadliwy aneks można podważyć osobno od umowy; żądanie obejmuje wtedy także powrót do warunków pierwotnych.

Spread

Różnica między kursem kupna, po którym bank przeliczał wypłatę, a kursem sprzedaży, po którym liczył raty. Obie wartości ustalał bank w swojej tabeli.

LIBOR i SARON

Wskaźniki stopy procentowej dla franka. LIBOR CHF przestał być publikowany 31 grudnia 2021 roku, a od 1 stycznia 2022 roku zastąpił go SARON na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej.

Zaświadczenie o historii spłat

Dokument banku z datami i kwotami wypłat oraz spłat. Bank wydaje go na wniosek kredytobiorcy, czasem za opłatą; na jego podstawie liczy się roszczenie.

Syndyk

Osoba zarządzająca majątkiem banku po ogłoszeniu upadłości, jak w Getin Noble Banku. Roszczenia kredytobiorcy zgłasza się wtedy do syndyka w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, a sprawę o nieważność prowadzi się przeciwko syndykowi.

Całkowity koszt kredytu

Wszystkie koszty, które konsument ponosi w związku z umową: odsetki, prowizje, opłaty i składki ubezpieczenia, gdy było warunkiem kredytu (art. 5 pkt 6 ustawy). Prowizja należy tu, a nie do całkowitej kwoty kredytu.

Kredytowane koszty

Prowizja, opłata albo składka doliczona do kwoty kredytu i spłacana w ratach, choć konsument nigdy ich nie otrzymał. Naliczanie od nich odsetek zakwestionował TSUE (C-744/24) i Sąd Najwyższy (II CSKP 89/26).

Formularz informacyjny

Dokument, który kredytodawca przekazuje przed zawarciem umowy, z kwotą, kosztem i RRSO. Porównanie go z umową i harmonogramem często ujawnia dwie różne kwoty kredytu.

Wykonanie umowy

Zdarzenie, od którego liczy się roczny termin wygaśnięcia uprawnienia do złożenia oświadczenia o sankcji. Banki rozumieją je jako wypłatę kredytu, większość sądów powszechnych jako spełnienie świadczeń przez obie strony.

Termin zawity

Termin, po którego upływie uprawnienie wygasa i nie da się go przywrócić. Taki charakter ma roczny termin z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim.

Świadczenie nienależne

Podstawa zwrotu odsetek i kosztów zapłaconych, należna z uwagi na skuteczne skorzystanie z sankcji. Roszczenie o zwrot przedawnia się według ogólnych zasad, niezależnie od terminu na oświadczenie.

Instytucja pożyczkowa

Kredytodawca niebędący bankiem, na przykład firma udzielająca pożyczek przez internet. Podlega tym samym obowiązkom informacyjnym i tej samej sankcji co bank.

Współkredytobiorca i poręczyciel

Współkredytobiorca jest stroną umowy i jest uprawniony do skorzystania z sankcji; poręczyciel stroną nie jest i uprawniony nie jest. Oświadczenie dotyczące sankcji składają wszyscy współkredytobiorcy.

Posiedzenie niejawne

Rozpoznanie sprawy przez sąd bez rozprawy, na podstawie dokumentów.