Jak przebiega sprawa frankowa, ile kosztuje i ile trwa

Sprawa frankowa zaczyna się od dokumentów i wezwania do zapłaty, a kończy prawomocnym wyrokiem i rozliczeniem; po drodze jest pozew, przesłuchanie kredytobiorcy i zwykle apelacja banku. Opłata od pozwu wynosi najwyżej 1000 zł, a całość trwa zwykle od kilkunastu miesięcy do kilku lat, zależnie od sądu i od tego, czy bank się odwoła.

Dokumenty, zaświadczenie i wezwanie przed pozwem

Analiza zaczyna się od umowy z załącznikami, regulaminu i aneksów. Na tym etapie ustalamy rodzaj kredytu, treść postanowień przeliczeniowych, sposób poinformowania o ryzyku i status konsumenta, bo od tych elementów zależy, czy sprawa nadaje się do prowadzenia.

Do wyliczenia roszczenia potrzebne jest zaświadczenie banku o wypłatach i spłatach, z podziałem na kapitał, odsetki, prowizje i składki ubezpieczeń. Bank wydaje je na wniosek kredytobiorcy. Banki pobierają za nie opłaty, a ich wysokość była przedmiotem komunikatu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 23 sierpnia 2018 roku. Na przygotowanie zaświadczenia trzeba zwykle poczekać, dlatego wniosek składamy na początku.

Przed pozwem kierujemy do banku wezwanie do zapłaty, a często także reklamację. Wezwanie ma dwie funkcje: jest warunkiem formalnym poprzedzającym pozew i wyznacza termin, od którego następnego dnia biegną odsetki za opóźnienie. Adresatem musi być podmiot, który dziś jest stroną umowy, co po przekształceniach banków wymaga sprawdzenia.

Pozew: żądania, wybór sądu i opłata

Pozew zawiera żądanie ustalenia nieważności umowy i żądanie zapłaty, czyli zwrotu wszystkiego, co kredytobiorca wpłacił. Przy aktywnej umowie samo żądanie zapłaty nie wystarcza, bo nie usuwa umowy z obrotu. Jako żądanie ewentualne formułujemy zwykle także usunięcie klauzul przeliczeniowych z zachowaniem umowy, żeby sąd miał rozstrzygnięcie na wypadek, gdyby nie podzielił oceny o nieważności.

Kredytobiorca wybiera sąd: właściwy dla swojego miejsca zamieszkania albo dla siedziby banku, ewentualnie oddziału, z którym zawarł umowę. Dla większości banków sądem siedziby jest sąd w Warszawie. Dla Santander Consumer Bank jest to Wrocław, a dla umów dawnego GE Money Bank, przejętego przez Bank BPH, Gdańsk. Sprawy te co do zasady rozpoznaje sąd okręgowy, a wybór sądu bliżej miejsca zamieszkania ułatwia stawiennictwo na przesłuchaniu.

Opłata od pozwu w sprawie frankowej wynosi najwyżej 1000 zł, niezależnie od wartości żądania. W wyjątkowych sytuacjach finansowych można wnosić o zwolnienie od kosztów. Jeżeli kredyt jest nadal spłacany, w pozwie zamieszczamy na życzenie klienta wniosek o zabezpieczenie; w toku sprawy składamy wnioski o pominięcie spóźnionych twierdzeń i dowodów banku.

Raty w trakcie procesu i zabezpieczenie powództwa

Wniesienie pozwu nie zwalnia ze spłaty. Samowolne zaprzestanie płacenia albo płacenie niższych rat daje bankowi podstawę do wypowiedzenia umowy i pozwania kredytobiorcy o zapłatę całości, a spór o nieważność toczy się wtedy w gorszej pozycji. Nie radzimy tego kroku bez postanowienia sądu.

Legalną drogą jest zabezpieczenie powództwa: sąd zawiesza obowiązek spłaty rat na czas procesu. Wniosek ma sens tylko przy kredycie nadal spłacanym, a sądy rozstrzygają o nim różnie; jedne uwzględniają, inne oddalają, także w tym samym mieście. Przykładem uwzględnienia jest postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z 16 września 2022 roku w sprawie XXVIII C 13419/22, a Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-324/23 z maja 2025 roku dopuścił zabezpieczenie także wobec banku w upadłości. Stan orzecznictwa opisujemy według wiedzy z września 2026 roku; przed decyzją sprawdzamy, czy nic się nie zmieniło.

Bank nie może wypowiedzieć spłacanej umowy ani samodzielnie podnieść raty dlatego, że został pozwany. Rata zmienia się tylko z dwóch przyczyn zapisanych w umowie. Pierwszą jest zmiana wskaźnika, którym od 1 stycznia 2022 roku jest SARON zamiast LIBOR, po tym jak 31 grudnia 2021 roku LIBOR opublikowano po raz ostatni. Drugą jest zmiana kursu sprzedaży w tabeli banku, wspólnej dla wszystkich kredytów i publikowanej.

Rozprawa: przesłuchanie i pouczenie o skutkach nieważności

Kredytobiorca musi liczyć się z przesłuchaniem na rozprawie. Pytania dotyczą zwykle celu kredytu, przebiegu rozmów w banku, tego, jakie informacje o ryzyku kursowym kredytobiorca otrzymał, i tego, czy postanowienia były negocjowane. Przygotowujemy klienta do tych pytań na podstawie dokumentów, a nie scenariusza.

Sąd ma obowiązek pouczyć kredytobiorcę o skutkach ustalenia nieważności i ustalić, czy godzi się on na takie zakończenie sprawy. Wynika to z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, w tym z wyroku z 3 października 2019 roku w sprawie C-260/18, według którego sąd nie może utrzymać umowy wbrew woli konsumenta. Rozpraw jest zwykle kilka, a w części spraw sąd powołuje biegłego, co wydłuża postępowanie.

Apelacja, prawomocność, czas i koszty przegranej

Wyrok pierwszej instancji zapada zwykle po roku do trzech lat od złożenia pozwu, zależnie od obciążenia sądu. Wyrok korzystny dla kredytobiorcy bank zwykle zaskarża. Apelację rozpoznaje sąd apelacyjny, a ten etap trwa orientacyjnie około roku. Wyrok sądu apelacyjnego jest prawomocny i dopiero on otwiera egzekucję i rozliczenie.

Koszty po stronie kredytobiorcy to przede wszystkim opłata od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w umowie z kancelarią; w toku sprawy mogą dojść zaliczki na biegłego. W razie przegranej dochodzą koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Przy wygranej o zwrocie kosztów od banku rozstrzyga sąd w wyroku.

Pozew grupowy a pozew indywidualny

Ustawa o postępowaniu grupowym z 2009 roku miała dać konsumentom tanie narzędzie sporu z bankami. W latach 2010 do 2017 pozwy grupowe w sprawach frankowych wytoczono przeciwko czterem bankom, ale postępowania te ugrzęzły w sporach o dopuszczalność pozwu i skład grupy. Jedyny prawomocnie zakończony pozew grupowy, przeciwko mBank w sprawie klauzuli zmiany oprocentowania, trwał od grudnia 2010 do lipca 2020 roku i zakończył się cofnięciem apelacji przez bank.

Pozew grupowy przeciwko Bank Millennium wytoczono w 2014 roku, do rozpoznania przyjęto go w marcu 2017 roku, postanowienie uprawomocniło się w styczniu 2018 roku, jedyna rozprawa odbyła się w październiku 2020 roku, a 24 maja 2022 roku zapadł wyrok oddalający powództwo. Żądanie w tej sprawie dotyczy wyłącznie ustalenia odpowiedzialności banku na zasadzie odfrankowienia, a nie zapłaty.

Stan zawisłości sporu obejmuje tylko roszczenie objęte pozwem grupowym. Członek grupy może więc równolegle wnieść pozew indywidualny o ustalenie nieważności umowy i o zapłatę. Ma to znaczenie także dla przedawnienia, bo po dziesięciu latach od przystąpienia do grupy bank zyskuje argumenty przeciwko części roszczeń.

Co to znaczy dla Państwa

• Pierwszym krokiem jest wniosek o zaświadczenie z banku, bo bez niego nie da się wyliczyć roszczenia ani sformułować pozwu.
• Wezwanie do zapłaty poprzedza pozew i wyznacza datę, od której następnego dnia liczą się odsetki za opóźnienie.
• Opłata od pozwu wynosi najwyżej 1000 zł, a sąd mogą Państwo wybrać bliżej miejsca zamieszkania.
• Raty płaci się dalej, dopóki sąd nie udzieli zabezpieczenia; bank nie może z powodu pozwu wypowiedzieć umowy ani podnieść raty.
• Przesłuchanie na rozprawie jest częścią sprawy i przygotowujemy do niego na dokumentach.
• Czas i wynik zależą od sądu, przebiegu sprawy i oceny sądu; podajemy terminy orientacyjne, nie obiecane.

Granice i ryzyka

Zabezpieczenie nie jest regułą i sąd może go odmówić. Wtedy raty trzeba płacić do prawomocnego wyroku, a ich zwrot następuje w rozliczeniu. Czas trwania sprawy zależy od sądu, a podane wyżej okresy są orientacyjne i różnią się między miastami.

Przegrana oznacza koszty sądowe i koszty zastępstwa procesowego banku. Ryzyko przegranej rośnie przy wątpliwym statusie konsumenta, negocjowanych postanowieniach albo braku klauzul przeliczeniowych; oceniamy je przed pozwem. Wynik zależy od stanu faktycznego i oceny sądu. Nie prowadzimy spraw po stronie banków.

Co przygotować na pierwszą rozmowę

Do pierwszej oceny wystarczy umowa z załącznikami i aneksami. Zaświadczenie banku o wypłatach i spłatach jest potrzebne do wyliczenia roszczenia; pomagamy przygotować wniosek o jego wydanie. Jeżeli kredyt jest nadal spłacany, prosimy o ostatni harmonogram i informację o wysokości bieżącej raty.

Jeżeli byli Państwo członkami pozwu grupowego, potrzebujemy dokumentu przystąpienia z datą. Jeżeli bank kierował już jakiekolwiek pisma, w tym propozycję ugody albo wypowiedzenie, prosimy o nie razem z kopertami. Ocena dokumentów jest częścią pierwszej rozmowy.