Kancelaria · Baza wiedzy · Sprawy bankowe
14 września 2026 6 min czytania
Po skutecznym skorzystaniu z sankcji z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim kredytobiorca zwraca sam kapitał, a odsetki, prowizja, opłaty i składki ubezpieczenia będącego warunkiem kredytu podlegają zwrotowi jako świadczenie nienależne. Prowizja wraca w całości, nie proporcjonalnie, a odsetki naliczone od niej także wchodzą do rozliczenia.
Po skutecznej sankcji kredytobiorca zwraca wyłącznie kapitał, czyli to, co bank realnie postawił mu do dyspozycji, a wszystko zapłacone ponad tę kwotę podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne. Rozliczenie przedstawione przez bank trzeba jednak przeczytać pozycja po pozycji, bo uznanie sankcji nie zawsze oznacza rozliczenie pełne.
Na kwotę rozliczenia składają się cztery pozycje. Wszystkie da się odnaleźć w umowie, harmonogramie i zaświadczeniu z banku.
| Pozycja | Gdzie ją znaleźć | Uwaga |
|---|---|---|
| Zapłacone odsetki | kolumna odsetkowa harmonogramu; zaświadczenie z banku | zwykle największa pozycja przy długim kredycie |
| Prowizja za udzielenie kredytu | umowa, sekcja o kosztach | podlega zwrotowi w całości, nie proporcjonalnie |
| Opłaty okołokredytowe | umowa, tabela opłat, wyciągi | na przykład rachunek techniczny, ubezpieczenie pomostowe |
| Składki ubezpieczeniowe | umowa, polisa, harmonogram | tylko gdy ubezpieczenie było warunkiem udzielenia kredytu |
Kapitał zawsze wraca do banku. Sankcja zdejmuje koszt kredytu, nie sam kredyt, i nie jest roszczeniem o odszkodowanie.
Przy kredycie nadal spłacanym sankcja działa dwutorowo. Odsetki i koszty już zapłacone podlegają rozliczeniu, a przyszłe raty obejmują wyłącznie kapitał; bank powinien przedstawić zaktualizowany harmonogram uwzględniający skutki sankcji. Przy kredycie z kilkoma latami do spłaty ta druga część bywa warta więcej niż zwrot, bo dotyczy pieniędzy, których kredytobiorca jeszcze nie oddał.
Przy kredycie spłaconym zostaje tylko rozliczenie przeszłości, za to w pełnym wymiarze. Wbrew intuicji kwota nie musi być mniejsza. Przy racie równej większość odsetek płaci się w pierwszych latach kredytowania, więc kredyt spłacony w całości ma za sobą komplet kosztów, a nie ich część.
Szacunek nie zastąpi rozliczenia na dokumentach, ale daje rząd wielkości. Potrzebne są dwie liczby: suma wszystkiego, co wpłacono do banku od początku umowy, oraz kwota kapitału, czyli to, co bank realnie wypłacił. Różnica między nimi to górna granica sporu; przy kredycie aktywnym dochodzą odsetki z rat jeszcze niezapłaconych.
Uwaga na kwotę z umowy. Jeżeli bank doliczył prowizję do kwoty kredytu, liczba w umowie jest wyższa niż to, co wpłynęło na rachunek, a do wyliczenia bierze się kwotę wypłaconą. Mechanizm pokazuje przykład poglądowy: wniosek o 30 000 zł, prowizja 3 000 zł doliczona do kwoty kredytu, w umowie 33 000 zł, na rachunku 30 000 zł. Do rozliczenia wchodzą wtedy zapłacone odsetki, cała prowizja, odsetki naliczone od prowizji, których w ogóle nie powinno być, oraz opłaty zależne od treści umowy; 30 000 zł kapitału zostaje po stronie banku.
Nie podajemy widełek procentowych, bo byłyby zmyślone. Kwota zależy od oprocentowania, długości kredytu, wysokości prowizji, momentu spłaty i tego, które naruszenia faktycznie w umowie występują. Kwota z szacunku jest kwotą sporu, a nie kwotą pewną.
Pełne rozliczenie banku odpowiada na cztery pytania. Jeżeli któregoś brakuje, rozliczenie jest niepełne niezależnie od tego, ile ma stron.
| Pytanie | Czego szukać | Po co |
|---|---|---|
| Jaka jest kwota kapitału | ile bank realnie wypłacił | punkt odniesienia dla wszystkiego innego |
| Ile wpłacono łącznie | suma rat i opłat od początku umowy | druga strona równania |
| Które pozycje bank zdjął | odsetki, prowizja, opłaty, składki, każda osobno z kwotą | bez rozbicia nie da się sprawdzić kompletności |
| Jaka kwota i kiedy wraca | kwota zwrotu, termin i sposób wypłaty | konkret, który da się wyegzekwować |
Jeżeli rozliczenie nie zawiera podziału na pozycje, żądanie szczegółowego wyliczenia jest uzasadnione i składamy je na piśmie. Bez rozbicia nie da się porównać rozliczenia banku z własnym.
Bank, który uznaje sankcję, nie zawsze rozlicza ją w pełni. Trzy miejsca sprawdzamy szczególnie uważnie.
Prowizja rozliczona proporcjonalnie zamiast w całości. Przy sankcji odpada cały koszt kredytu, a nie jego część przypadająca na okres pozostały do spłaty; rozliczenie proporcjonalne to konstrukcja właściwa dla wcześniejszej spłaty. Przy prowizji 3 000 zł od kredytu na pięć lat, spłaconego po czterech, rozliczenie proporcjonalne zwróciłoby część za niewykorzystany rok, czyli około 600 zł, podczas gdy przy sankcji zwrotowi podlega całe 3 000 zł.
Pominięte odsetki naliczone od kredytowanej prowizji. Bank zwraca prowizję, ale nie zwraca odsetek, które od niej naliczał przez cały okres kredytowania; w rozliczeniu nie ma dla nich osobnej rubryki, więc najłatwiej je przeoczyć. To dokładnie ta pozycja, której dotyczą wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24 i wyrok Sądu Najwyższego z 8 lipca 2026 roku w sprawie II CSKP 89/26. Stan orzecznictwa opisujemy według wiedzy z września 2026 roku; przed decyzją sprawdzamy, czy nic się nie zmieniło.
Ubezpieczenie potraktowane jako produkt osobny. Jeżeli składka wchodziła do kosztu kredytu, powinna znaleźć się w rozliczeniu banku. Odesłanie do ubezpieczyciela nie jest właściwą drogą, skoro polisa była elementem konstrukcji kredytu.
Rozliczenie musi być policzone na aktualną datę. Jeżeli od wysłania oświadczenia minęło kilka miesięcy, a raty w tym czasie dalej biegły, kwota z pisma banku może być już nieaktualna. Wszystko, co zapłacono ponad kapitał w trakcie sprawy, wchodzi do rozliczenia tak samo jak wpłaty sprzed oświadczenia, dlatego potwierdzenia wpłat z tego okresu przechowuje się w komplecie.
Uznanie częściowe to nadal spór. Bank potrafi uznać sankcję i jednocześnie policzyć ją po swojemu, a przelew na rachunek nie przesądza, że rozliczenie jest pełne. Kwotę z pisma zestawiamy z własnym wyliczeniem i sprawdzamy, których pozycji brakuje; zwykle chodzi o jedną z trzech opisanych wyżej.
Ugoda jest realną opcją, ale decyzja zapada po zestawieniu propozycji z własnym wyliczeniem, a nie na podstawie samego faktu, że coś zaoferowano. Sprawdzamy też, czego ugoda dotyczy: czy zamyka wyłącznie spór o sankcję, czy zawiera zrzeczenie się dalszych roszczeń z umowy. Niczego, co bank przesyła w odpowiedzi, nie podpisuje się bez przeczytania.
Kapitału, bo pieniądze realnie wypłacone wracają do banku zawsze. Odszkodowania ani zadośćuczynienia za stres i stracony czas, bo sankcja jest rozliczeniem kosztów kredytu, nie sprawą o krzywdę. Składek ubezpieczenia, które było naprawdę dobrowolne i nie weszło do całkowitego kosztu kredytu; tu decyduje treść umowy, nie odczucie kredytobiorcy.
Osobną kwestią jest podatek od odzyskanej kwoty. Zależy od charakteru poszczególnych składników rozliczenia, bo zwrot własnych, nienależnie pobranych kosztów ma inny charakter niż odsetki za opóźnienie. To pytanie do doradcy podatkowego, najlepiej zadane przed rozliczeniem roku.
Każda kwota policzona przed przeczytaniem umowy jest szacunkiem, a sankcja nie działa automatycznie: to, co da się odzyskać, zależy od tego, czy naruszenie faktycznie wystąpiło, czy oświadczenie było skuteczne i w terminie oraz jak sprawę oceni sąd. Kwota sporu nie jest kwotą, która wpływa na rachunek; od niej odlicza się koszty prowadzenia sprawy, których warunki ustalamy na piśmie przed jej rozpoczęciem.
Do czasu rozstrzygnięcia umowa działa, a bank ma prawo pobierać raty według harmonogramu. Rozliczenie na przyszłość następuje dopiero po uznaniu sankcji przez bank albo po prawomocnym wyroku. Jeżeli po analizie uznamy, że kwota sporu nie uzasadnia postępowania, powiemy to wprost.
Do wyliczenia kwoty potrzebujemy umowy kredytu z załącznikami, harmonogramu spłat z podziałem rat na kapitał i odsetki, zaświadczenia o wysokości zapłaconych odsetek, prowizji i opłat albo historii rachunku oraz potwierdzenia uruchomienia kredytu, z którego wynika, ile bank realnie wypłacił. Jeżeli kredyt jest nadal spłacany, prosimy o potwierdzenia rat zapłaconych po wysłaniu oświadczenia.
Jeżeli bank przedstawił już rozliczenie albo propozycję ugody, prosimy o to pismo w całości; porównamy je z własnym wyliczeniem i powiemy, czy jest pełne. Analiza jest częścią pierwszej rozmowy i nie wiąże się z opłatą.
Radca prawny, partner
Szkic redakcyjny przygotowany na podstawie źródeł. Publikuje go i odpowiada za jego treść wskazany radca prawny po sprawdzeniu.
Pierwsza rozmowa służy jednemu: ustaleniu, czy w tej sprawie da się coś zrobić. Wynik postępowania zależy od stanu faktycznego i oceny sądu.
Konsumentem jest osoba, która zawarła umowę kredytu na cel niezwiązany bezpośrednio ze swoją działalnością gospodarczą, a ocenia się to według chwili zawarcia umowy. Sprawę frankową można przegrać, gdy tego statusu brak, gdy…
Kredyt w euro albo w dolarach podważa się tą samą drogą co kredyt frankowy, bo o sprawie decyduje konstrukcja umowy, a nie waluta. Kredyt złotowy oparty na WIBOR to inna kategoria: jego…
Oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego trzeba złożyć w ciągu roku od dnia wykonania umowy; tak stanowi art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim. Ustawa nie mówi jednak, czym jest…
Odpowiadamy niezwłocznie. Pierwsza rozmowa służy ustaleniu, czy w ogóle jest o co się spierać, i nie zobowiązuje do niczego.
504 024 117, sekretariat
61 222 40 90, stacjonarny
poniedziałek do czwartku, 8:00 do 17:00
piątek, 8:00 do 16:00
Malwina Wyganowska
Kierownik sekretariatu
Po przeczytaniu zgłoszenia przekażemy je radcy prawnemu prowadzącemu ten rodzaj spraw. Odpowiedź otrzymają Państwo bezpośrednio od tej osoby, nie ze skrzynki ogólnej.
Przesłane dokumenty są objęte tajemnicą zawodową radcy prawnego.
Do działania strony potrzebujemy tylko niezbędnych ciasteczek. Chcielibyśmy też liczyć odwiedziny, żeby wiedzieć, które treści są przydatne. Na to potrzebujemy Państwa zgody i można ją wycofać w każdej chwili.
